Nếu ví thị trường tiêu dùng hàng dệt may Việt Nam là một tháp hình nón thì từ đỉnh đến tầm trung - cao cấp là chỗ của các thương hiệu quốc tế, khoảng trung và lan xuống “chân đáy” là “địa phận tung hoành” của hàng Trung Quốc. Vậy hàng dệt may Việt Nam đang ở đâu trên tháp tiêu dùng của một “đất nước dệt may”?

Hàng ngoại từ A – Z

Việt Nam là đất nước xuất khẩu hàng dệt may top 10 thế giới nhưng rất nhiều người Việt Nam lại ”phải” mặc hàng dệt may... nhập khẩu. Nói "phải mặc” vì nhiều mặt hàng thời trang, nhất là len dạ muốn mua hàng nội thì vừa rất ít vừa khó tìm. Dĩ nhiên, người tiêu dùng không vì các doanh nghiệp dệt may Việt chê thị trường nội địa mà giảm mua sắm. Không kể đồ may đo, hiện nay trên thị trường thời trang may sẵn, hầu hết các phân khúc, hàng dệt may nhập ngoại chiếm vị trí áp đảo.

Quần áo Trung Quốc tràn ngập thị trường Việt Nam

Dù không còn ở thời điểm "hoàng kim” như mấy năm trước nhưng hàng Tàu vẫn đang là "thống soái” của thị trường bình dân và một phần trung cấp, nhất là thời trang nữ và đồ dành cho giới trẻ như jeans, pull… Có những giai đoạn, nói mà không sợ quá lời rằng, dân Việt năm nay mặc mốt gì, màu sắc nào được quyết định bởi những… đầu nậu chuyên "đánh” hàng Trung Quốc.

So với hàng Việt Nam, hàng Trung Quốc cùng loại có kém hơn về chất lượng nhưng giá cả phù hợp với số đông. Nhưng giá cả cũng không phải là thế mạnh duy nhất. Hàng Trung Quốc còn đặc biệt nổi trội là "cần gì, bao nhiêu... cũng có”. Mùa nào, trào lưu nào, xu hướng gì... hàng Tàu đều có thể đáp ứng được với giá rẻ, nhanh chóng và linh hoạt đến khó tin. Thậm chí, nhiều chủ sạp thời trang lớn trong nước còn “năng động” tự chọn mẫu đang "hot” trên thị trường rồi sang Trung Quốc... đặt sản xuất hàng loạt và đem về tiêu thụ. Kết quả, hàng Trung Quốc hiện đang áp đảo trên thị trường Việt Nam, từ khăn, tất, đồ lót đến hàng len dạ, từ hàng jeans, thun đến đồ công sở… Hàng Trung Quốc cũng có mặt trong nhiều phân khúc từ vỉa hè đến các shop “tủ kính” sang trọng

Không có gì đáng ngạc nhiên vì hàng Trung Quốc đã chứng tỏ được thế mạnh áp đảo này trên toàn thế giới. Tuy nhiên, tại Việt Nam, hàng Trung Quốc thuận lợi hơn rất nhiều bởi các nhà sản xuất dệt may nội địa đã để thị trường "vườn không nhà trống” trong quá nhiều năm.

Cũng như vậy, ở phân khúc trung cao cấp là sự chiếm lĩnh của hàng ngoại. Thời mở cửa, các thương hiệu thời trang quốc tế không còn để người tiêu dùng Việt Nam phải ngóng chờ hàng "xách tay ở bển về” nữa. Có mặt sớm là những thương hiệu đến từ châu Á như Bossini, Giodarno, U2, Yishion… Khoảng trống này đang tiếp tục được lấp đầy lên cao hơn nữa bởi những thương hiệu đến từ châu Âu như Mango, Esprit, Lacosse… Thậm chí những thương hiệu nổi tiếng cao cấp như Louis Vuitton, Burberry, CK… cũng đã mở showroom chính thức tại Việt Nam. Nhờ kênh phân phối trực tiếp hoặc nhượng quyền kinh doanh, phân khúc này hứa hẹn sẽ còn rất sôi động trong những năm tới, chiếm lĩnh tầng lớp tiêu dùng trẻ và sành điệu đang ngày một nhiều lên tại Việt Nam.


Phân khúc duy nhất quy tụ nhiều nhãn hiệu nội là từ khoảng bình dân đến trung cấp với những tên tuổi như Ninomaxx, Blue X-change, Foci, PT 2000, Việt Thy, Hà Gatini… Vài năm gần đây, phân khúc này chào đón thêm nhiều “đại gia” xuất khẩu dệt may “tìm về với thị trường nội địa” như Việt Tiến, May 10, Phương Đông, Nhà Bè… Tuy nhiên, phân khúc này cũng đang bị cạnh tranh quyết liệt và áp đảo từ hàng ngoại nhập.

Thế mạnh “mặc năm nào cũng được”

Vậy hàng dệt may Việt Nam đang đứng ở chỗ nào giữa vòng bủa vây tứ phía của hàng ngoại nhập, từ loại rẻ tiền đến đắt tiền? Có thể trả lời ngay, hàng dệt may Việt Nam đang ở chỗ ít “gây tiếng động” nhất của thời trang. Đó là “địa phận” của những thứ mặc – năm - nào - cũng - được: sơ mi, quần tây và đồ trẻ em đơn giản. Trong lĩnh vực thời trang, luôn có chỗ đứng bền vững cho những thứ mặc năm nào cũng được. Thậm chí có những thương hiệu như Burberry hầu như trung thành với phong cách này dù vẫn đều đặn cho ra đời những bộ sưu tập mới. Nhưng đó hoàn toàn không giống với thế mạnh mặc năm nào cũng được của hàng dệt may Việt Nam.

Dĩ nhiên, cũng có một vài thương hiệu Việt như Ninomaxx, Blue X-change, PT 2000, Foci, Việt Thy, Hà Gatini… đi vào mảng sôi động là thời trang nữ và thời trang dành cho giới trẻ nhưng sản phẩm chưa đa dạng, vẫn quanh quẩn với áo thun, sơmi, quần jeans và những đồ thường mặc đơn giản. Đồ công sở, dạ hội, len dạ… hầu như bị bỏ lửng hoặc rất mờ nhạt. Và dĩ nhiên, chẳng thấm tháp vào đâu so với nhu cầu thời trang đa dạng của hơn 80 triệu người Việt.

Thực tế này cho thấy, dù thuộc top 10 nước xuất khẩu dệt may hàng đầu thế giới nhưng cái Việt Nam có được sau bao năm cặm cụi may mặc vẫn chỉ là một nền gia công chuyên nghiệp. Thế mạnh sơ mi, quần Âu và đồ trẻ em là minh chứng rõ nét cho việc các doanh nghiệp dệt may Việt Nam đã không làm gì nhiều hơn việc tận dụng lại dây chuyền thiết bị và công nghệ làm hàng gia công sẵn có.

Hiện tổng tiêu thụ nội địa chỉ chiếm 1/4 năng lực sản xuất của các doanh nghiệp dệt may. Mà con số này đã được nỗ lực nâng lên rất nhiều trong vài năm trở lại đây, trước đó doanh số tiêu thụ nội địa của nhiều doanh nghiệp thậm chí bằng zero. Phần lớn doanh nghiệp dệt may trong nước từ cỡ “đại gia” đến những công ty TNHH nhỏ đều hướng đến mọi thị trường, trừ thị trường trong nước. Lý do là làm hàng gia công xuất khẩu chỉ đòi hỏi làm tốt công đoạn sản xuất, chủng loại sản phẩm cũng đơn giản và ổn định. Nói cách khác, làm hàng gia công xuất khẩu chỉ cần đến công nghiệp dệt may trong khi chiếm lĩnh thị trường nội địa cần có công nghiệp thời trang.

Công nghiệp thời trang - đó lại là một câu chuyện không hề đơn giản. Tới đây lại đụng đến hàng loạt vấn đề mà có lẽ để nhìn nhận hết nhẽ cần rất nhiều bài viết khác. Trong khuôn khổ bài này, chúng tôi chỉ muốn nhấn mạnh đến việc Việt Nam là đất nước gia công dệt may lớn thuộc Top 10 thế giới, người Việt Nam đã làm được những đơn hàng khó. Chưa cần đến công nghiệp thời trang, chỉ cần tận dụng lợi thế công nghiệp dệt may để đi vào thị trường nội địa cũng đã rất khả quan. Đáng tiếc, các doanh nghiệp Việt đã bỏ quên hơn 80 triệu “thượng đế” quá lâu. Chỉ đến khi các thị trường xuất khẩu liên tục gặp khó khăn, họ mới tỉnh ra và tìm đường về ao nhà.

Thiên Bình (Vietimes)